Badania gleby – po co je w ogóle robić?

Znajomość składu gleby pozwala rolnikom świadomie dobierać nawozy pod swoje uprawy. Analiza pierwiastków chemicznych daje szerszy obraz rzeczywistego zapotrzebowania gleby w składniki odżywcze. Jakość zbiorów zależy od stanu i żyzności gleby, dlatego badania pozwalają poznać jej skład chemiczny. Właściwości fizyczne często jesteśmy w stanie oceniać przysłowiowym gołym okiem, chemiczne niestety nie. Na szczęście rozwój rolnictwa i technologii pozwala nam za pomocą różnych urządzeń uzyskać takową wiedzę.

Badania gleby - za co odpowiadają pierwiastki

Dlaczego warto dbać o glebę?

Poznanie składników jakie powinna posiadać gleba, to pierwszy krok do świadomego rolnictwa. Konkretne uprawy wymagają konkretnych składników. Ich niedobór lub nadmiar może mieć negatywne konsekwencje. Wiedząc, że gleba jest składnikiem nieodnawialnym, troska o jej kondycję stanowi kluczowy element każdego rolnictwa. Oczywiście istnieje możliwość jej regeneracji, jednak czas takiego procesu jest bardzo długi, więc nie powinno się uznawać gleby za zasób odnawialny.

Za co odpowiadają różne pierwiastki w glebie?

Fosfor w glebie

Ten pierwiastek odpowiada przede wszystkim za prawidłowy rozwój systemu korzeniowego. Poprawia on ukorzenianie się roślin. Polepsza aktywność biologiczną gleby, gdyż pozwala lepiej wykorzystać inne składniki. Wpływa pozytywnie na wzrost odporności roślin na mróz, niedobory wody i choroby. Fosfor pozwala ograniczyć akumulację szkodliwych form azotu w roślinach. Odpowiada za poprawny rozwój nasion i ziarna. Przenawożenie fosforem w zasadzie nie występuje, ponieważ rośliny nie pobierają jego nadmiernej ilości (co można zaobserwować w przypadku azotu i potasu).

Pobieranie fosforu zależy od temperatury i odczynu gleby. Rośliny wchłaniają go przez strefę włośnikową korzeni.

Niedobór fosforu objawia się przez spowolniony wzrost roślin, purpurowo-fioletowe zabarwienie liści i łodyg, gnicie końcówek liści, a także słabe kwitnienie kwiatów.

Potas w glebie

Odpowiada głównie za gospodarkę wodną roślin uprawnych. Jest on jednym z najważniejszych składników pokarmowych roślin. Decyduje on o jakości plonu, a największe jego ilości można znaleźć w glebach ciężkich. Rośliny zawierające odpowiednią ilość potasu są bardziej odporne na suszę i mają w sobie więcej skrobi, białka, cukru oraz pektyny. Potas aktywuje ponad 50 enzymów i bierze bezpośredni udział w gospodarce azotowej w roślinie.

Niedobór potasu hamuje wzrost roślin, powoduje ich więdnięcie oraz pogarsza smak warzyw.

Przykładowo pomidory, papryka, rzepak, cebula, ziemniaki są szczególnie wrażliwe na niedobór tego pierwiastka. Nadmierne nawożenie może powodować,  że owoce będą zbyt kwaśne, a  ich przechowywanie stanie się trudniejsze.

W związku z tym, badania gleby w zasobność tego pierwiastka są szczególnie istotne, ponieważ wpływa on znacząco na zawartość magnezu u roślin. Przenawożenie potasem może skutkować zablokowaniem wchłaniania tego składnika.

Azot w glebie

Azot jest potrzebny roślinom, ponieważ jest materiałem budulcowym białek i kwasów nukleinowych. Wchodzi również w skład witamin, alkaloidów, nukleotydów i chlorofilu. Można wymienić różne źródła jego pochodzenia, np. opady atmosferyczne, nawozy mineralne i organiczny lub resztki roślinne i zwierzęce. Zawartość azotu w glebie jest w bardzo istotny sposób związana z próchnicą. Większa ilość azotu występuje w glebach drobnoziarnistych, a najwięcej zawierają go czarnoziemy, czarne ziemie i rędziny. Azot w glebie występuje w formie organicznej i nieorganicznej.

Niedobór azotu  wpływa na spowolnienie wzrostu roślin, powoduje żółknięcie liści oraz przedwczesne drewnienie tkanek łodyg.

Podsumowując, poznanie zawartości azotu mineralnego w glebie jest bardzo istotne. Analiza próbki gleby wczesną wiosną pomoże dobrać nawóz, a badanie po zbiorach umożliwi rolnikom ocenę skutków zastosowanego nawożenia azotowego. Przy nawożeniu azotem należy pamiętać również o okresach nawozowych!

Niedobór składników NPK - badania gleby

Badania gleby w laboratorium

Na Uniwersytecie Rolniczym od 2018 roku znajduje się nowoczesne laboratorium badania gleby. Stosowana tam technologia oparta na spektroskopii pozwala przebadać aż 21 parametrów gleby.

Lab-in-a-box jest nowoczesną technologią, która jest alternatywą dla chemii mokrej i w bardzo krótkim czasie pozwala otrzymać wyniki analizowanej próbki.

[EDIT: laboratorium na Uniwersytecie Rolniczym nie wykonuję obecnie takich badań]

Artykuł powstał na podstawie: